P O Ł O Ż E N I E
miasta i gminy
Czarna Białostocka

Miasto i gmina położona jest wśród lasów Puszczy Knyszyńskiej. Dookoła niej wyniosłe sosny, w pobliżu malowniczy zalew, ostoje zwierząt tuż za rogatkami - dzisiaj takie walory mogą stworzyć solidne podstawy do rozwoju turystyki, szczególnie tej związanej z nieskażoną przyrodą. . Geneza powstania Czarnej Białostockiej jako miasta jest bezpośrednio związana z lasem i gospodarką leśną. W 1862 r. powstała osada kolejarzy obsługujących, uruchomioną właśnie wówczas stację na drodze kolei z Warszawy do Petersburga. Stacja otrzymała nazwę Czarna Wieś - tak nazywała się bowiem najbliżej położona miejscowość. Rok ten przyjmuje się umownie za datę założenia późniejszego miasta. Stacja położona na wielkiej polanie w Puszczy Knyszyńskiej posiadała dogodne warunki do rozwoju przemysłu drzewnego. Zaczęły powstawać smolarnie, terpentyniarnie i tartaki. Szczególny rozwój przemysłu drzewnego miał miejsce w czasie I wojny światowej. Połączony był, niestety, z intensywną grabieżą okolicznych lasów. W celu zwiększenia pozysku drewna Niemcy wybudowali tu kilka tartaków i sieć leśnych kolejek wąskotorowych. Okres od 1921 do 1939 roku był bardzo pomyślny dla rozwoju osiedla, lecz walec II wojny światowej, który przetoczył się przez Polskę spowodował zniszczenie wszystkich obiektów przemysłowych Czarnej Wsi. Po wojnie rozpoczęto odbudowę przemysłu. Powstały: tartak, Wytwórnia Wyrobów Precyzyjnych "AGROMET", gdzie w późniejszym czasie produkowano maszyny rolnicze zatrudniające wówczas łącznie kilka tysięcy osób, później przekształcona w "Biafamar"- Fabrykę Maszyn Rolniczych. Prawa miejskie otrzymała Czarna Wieś w 1962 r. otrzymując także nową nazwę - Czarna Białostocka. Jednak zmiany ostatnich lat stały się przyczyną innego spojrzenia na walory środowiska naturalnego.

Gmina posiada w swoich granicach nienaruszone fragmenty starych lasów. Część z nich wyznaczono jako rezerwaty przyrody - Budzisk, Jesionowe Góry, Karczmisko, Taboły i Krzemianka, których celem jest ochrona fragmentów Puszczy Knyszyńskiej z naturalnymi zbiorowiskami leśnymi, torfowiskami, źródliskami - osobliwościami na skalę kraju.

Piękna okolica zachęca do odbywania pieszych i rowerowych wędrówek. Amatorzy turystyki aktywnej znajdą kilka ciekawych i oznakowanych szlaków, wiodących przez atrakcyjne krajobrazowo i przyrodniczo tereny.

Wytrawnym piechurom proponujemy szlaki:
- "Królowej Bony" (75,5 km) oznaczony kolorem niebieskim, prowadzi przez malownicze miejscowości, m.in. Czarną Wieś Kościelną. Trasa ciekawa pod względem przyrodniczym - biegnie obok rezerwatu Krzemianka, poprzez rezerwaty: >Budzisk i Międzyrzecze, docierając do Arboretum w Kopnej Górze.
- "Dawnego Pogranicza" (50 km) oznaczony kolorem żółtym, biegnie on przez malowniczo położone osady północnym skrajem Puszczy Knyszyńskiej, poprzez tereny dawnego pogranicza między Królestwem Polskim a Wielkim Księstwem Litewskim. Wzdłuż trasy zobaczyć można dużą ilość przydrożnych kapliczek i krzyży.
- "Powstania Styczniowego" (49 km) oznaczony kolorem czerwonym, przypomina o ostatnim, XIX-wiecznym zrywie niepodległościowym. Szlak urozmaicają liczne kapliczki na tzw. świętych sosnach, a jego dodatkowym atutem są rezerwaty przyrody - Międzyrzecze i Góra Pieszczana
- "im. Prof. Witolda Sławińskiego" (23 km) oznaczony kolorem zielonym, prowadzi zachodnią częścią Puszczy Knyszyńskiej. Szczególnie atrakcyjny dla miłośników etnografii. W Czarnej Wsi Kościelnej wychodzi przy zagrodzie kowala, jednego z najaktywniejszych na Podlasiu i sąsiedztwie pracowni garncarskich. Kończy się w pobliżu Muzeum Wsi Białostockiej w Osowiczach.
- "Supraski" - (16 km) oznaczony kolorem żółtym, prowadzi z Czarnej Białostockiej do Supraśla atrakcyjnymi terenami leśnymi wśród wzgórz morenowych, przechodzi obok rezerwatu Jałówka

Turyści lubiący aktywnie spędzić czas mają do wyboru szlaki rowerowe:
- niebieski (50 km) - Białystok - Czarna Białostocka
Typowy szlak krajobrazowy przebiegający przez Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej, m.in. obok Wzgórz Świętojańskich i rezerwatu "Budzisk" posiadającego strefę ochrony ścisłej. W mijanych miejscowościach liczne zabytki architektury. Na 39 km przecina się z torowiskiem Leśnej Kolejki Wąskotorowej z okresu I wojny światowej wpisanej do rejestru zabytków.

- czerwony (37 km) - Czarna Białostocka - Janów
Wiedzie obrzeżem Puszczy Knyszyńskiej na znacznym odcinku pokrywając się ze Szlakiem Rękodzieła Ludowego Podlasia. Trasa pozwoli poznać unikalne ginące rzemiosło i warsztaty twórców ludowych - kowala, garncarzy, łyżkarzy, tkaczy i rzeźbiarza, w których powstają według zasad przekazywanych z pokolenia na pokolenie: wyroby z gliny, drewna, słomy czy metalu.

W Czarnej Białostockiej można skorzystać ze ścieżki dydaktycznej znajdującej się przy nowoczesnej Wyłuszczarni Nasion Drzew Iglastych.

Wart obejrzenia jest kościół pw. Św. Rodziny z oryginalnym wystrojem wnętrza - drewno i poroża, zaś w Czarnej Wsi Kościelnej neogotycki kościół pw. Matki Boskiej Anielskiej z lat 1912-1920.

Na trasie podziwiać można liczne kapliczki i krzyże charakterystyczne dla regionu podlaskiego.